مقایسه تخصصی انواع مکمل قارچ شیتاکه؛ بهترین مکمل شیتاکه برای شما

قارچ شیتاکه چیست

قارچ شیتاکه با نام علمی(Lentinula edodes)، نوعی قارچ خوراکی بومی ژاپن و چین بوده و حاوی ماده‌ای شیمیایی به نام «لنتینان» (lentinan) است. قارچ شیتاکه دومین قارچ پرمصرف در جهان محسوب می‌شود. لنتینان و سایر ترکیبات شیمیایی موجود در این قارچ ممکن است باعث تحریک سیستم ایمنی بدن شوند. بدین ترتیب افراد از قارچ شیتاکه یا عصاره‌ای به نام AHCC برای مواردی همچون اچ‌آی‌وی/ایدز، سرماخوردگی، آنفولانزا، زگیل تناسلی و بسیاری از بیماری‌های دیگر می‌توانند بهره‌مند شوند، اما شواهد علمی معتبری برای تأیید برخی از این کاربردها وجود ندارد؛ بعنوان مثال شواهد کافی و معتبری مبنی بر اثربخشی قارچ شیتاکه در درمان یا پیشگیری از کووید-۱۹ در دست نیست.

ترکیبات مغذی

• پروتئین‌ها
• ۱۸ اسید آمینه (از جمله ۷ مورد از ۸ اسید آمینه ضروری)
• فیبر
• ویتامین‌ها: D، B2، B3، B5 و B6
• مواد معدنی و عناصر کمیاب: مس، سلنیوم و روی
• پلی‌ساکارید: لنتینان

شیتاکه در محصولات مکمل معمولاً به چه شکل‌هایی استفاده می‌شود؟

علاوه بر انواع خوراکی،  در بازار محصولاتی نظیر عصاره‌های غلیظ، قرص و کپسول‌ها و مکمل‌های حاوی قارچ شیتاکه نیز عرضه شده است که بر اساس درصد بتا-گلوکان یا لنتینان (lentinan) استانداردسازی شده‌اند. بنابراین شیتاکه ممکن است به شکل پودر قارچ، کپسول، عصاره یا ترکیبی از چند نوع قارچ عرضه شود. کسانی که قصد استفاده از این فرآورده‌ها را دارند، باید همواره برخی موارد را بررسی کنند: بخش مورد استفاده از قارچ (اندام بارده در مقابل میسلیوم)، روش استخراج، درصد ترکیبات مؤثره‌ اعلام‌شده و وجود گواهی‌های خلوص.

خواص قارچ شیتاکه 

قارچ شیتاکه سرشار از مواد مغذی، آنتی اکسیدان‌ها و پلی ساکاریدهای ضروری هستند و فواید سلامتی گوناگونی دارند؛ از تقویت سیستم ایمنی گرفته تا حفظ سلامت قلب.

مکمل‌های حاوی قارچ شیتاکه و سایر عصاره‌های قارچ ممکن است به سلامت پوست کمک کنند. برای مثال، تحقیقات نشان می‌دهد که عصاره‌های قارچ شیتاکه ممکن است دارای خواص آنتی‌اکسیدانی باشند؛ خواصی که با افزایش محافظت از سلول‌های پوست در برابر برخی آلاینده‌های محیطی و همچنین پتانسیل فعالیت ضدالتهابی مرتبط هستند. با این حال، برای ارزیابی کامل فواید عصاره شیتاکه برای پوست، انجام تحقیقات بیشتر بر روی انسان ضروری است. 

از مهمترین خواص قارچ شیتاکه می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

• سیستم ایمنی بدن را تقویت می‌کند.
• به سلامت دستگاه گوارش کمک می‌کند.
• در کاهش وزن افراد موثر می‌باشد.
• ممکن است به رشد سالم سلول‌ها کمک کند. 
• برای سلامت قلب و عملکرد بهینه آن مفید است.
• قارچ شیتاکه می‌تواند سلامت پوست را بهبود بخشد.
•  قارچ شیتاکه ممکن است دارای خواص ضدالتهابی باشد.

مکمل‌های حاوی قارچ شیتاکه را بر چه اساسی مقایسه کنیم؟

هنگام مقایسه مکمل‌های حاوی قارچ شیتاکه، ابتدا باید به نوع فرآورده و ماده اولیه آن توجه کرد. همچنین بررسی نام علمی قارچ (Lentinula edodes)، استفاده از بخش بارده قارچ یا میسلیوم، نسبت عصاره‌گیری، میزان بتاگلوکان و مقدار شیتاکه یا عصاره در هر وعده مصرفی اهمیت دارد. در محصولات تخصصی نیز باید مشخص باشد که عصاره بر اساس کدام ترکیب فعال استاندارد شده است.

در محصولاتی که ترکیبی از چند قارچ هستند، باید مشخص شود شیتاکه چه سهمی از فرمولاسیون را تشکیل می‌دهد؛ زیرا صرفاً وجود نام شیتاکه روی بسته‌بندی برای مقایسه میزان یا کیفیت آن کافی نیست.

مهمترین شاخص های مقایسه ای محصولات حاوی شیتاکه را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:

• مقدار قارچ شیتاکه در هر وعده
• نوع ماده اولیه؛ پودر یا عصاره شیتاکه
• میزان ترکیبات فعال و بتاگلوکان‌ها
• استانداردسازی عصاره
• سایر ترکیبات موجود در محصول
• مقدار مصرف روزانه پیشنهادی
• تعداد کپسول یا قرص در بسته
• ترکیبات جانبی و مواد افزودنی
• برند و اعتبار تولیدکننده
• مجوزها و اطلاعات درج‌شده روی بسته‌بندی

اگر قصد خرید محصول حاوی شیتاکه را دارید، این جدول مهم‌ترین تفاوت محصولات را از نظر مقدار شیتاکه، نوع عصاره، ترکیبات و نوع کاربردی محصولات را نشان می‌دهد.

بررسی تخصصی مکمل‌های حاوی قارچ شیتاکه

کپسول نواکسا عبیدی

• ترکیبات اصلی: ۶۰۰ میلی‌گرم AHCC در هر کپسول، استانداردشده بر اساس ۲۰٪ آلفاگلوکان.
• مقدار شیتاکه: ماده شاخص محصول ۶۰۰ میلی‌گرم AHCC در هر کپسول است  
• نقطه قوت: فرمول متمرکز بر AHCC و مشخص بودن استانداردسازی آن.
• محدودیت: مقدار ۶۰۰ میلی‌گرم AHCC را نمی‌توان مستقیماً با مقدار پودر یا عصاره شیتاکه در سایر محصولات مقایسه کرد.
• مناسب برای: بزرگسالان بالای ۱۸ سال که با نظر پزشک یا داروساز به دنبال مکمل AHCC هستند.
• احتیاط: افراد دارای بیماری زمینه‌ای، مصرف‌کنندگان دارو، زنان باردار و شیرده و افراد دارای حساسیت به ترکیبات محصول، قبل از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
• ارزش خرید: گزینه‌ای مناسب برای افرادی که فرمول متمرکز بر AHCC و استانداردسازی مشخص را به فرمول‌های چندترکیبی ترجیح می‌دهند.

کپسول پاورفیت هولیستیکا

• ترکیبات اصلی: عصاره کامل قارچ شیتاکه به همراه پودر شیتاکه.
• مقدار شیتاکه: هر کپسول حاوی ۱۷۵ میلی‌گرم عصاره شیتاکه، معادل ۱۷۵۰ میلی‌گرم پودر قارچ است.
• نقطه قوت: استفاده از عصاره کامل شیتاکه و مقدار قابل توجه معادل پودر قارچ در هر کپسول.
• محدودیت: استانداردسازی مشخصی بر اساس مقدار بتاگلوکان یا پلی‌ساکاریدها در جدول ترکیبات محصول اعلام نشده است.
• مناسب برای: بزرگسالان و طبق اطلاعات محصول، کودکان بالای یک سال نیز با مقدار مصرف مخصوص خود.
• احتیاط: در بارداری و شیردهی و در صورت داشتن بیماری زمینه‌ای، پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت شود.
• ارزش خرید: گزینه‌ای مناسب برای افرادی که به دنبال محصولی با تمرکز بر عصاره کامل شیتاکه هستند؛ اما برای مقایسه با محصولاتی مانند نواکسا، باید تفاوت بین عصاره کامل شیتاکه و فرآورده‌های تخصصی مانند AHCC را در نظر گرفت.

کپسول امونیکس دایونیکس

• ترکیبات اصلی: عصاره شیتاکه، ویتامین C، ویتامین D3 و زینک. 
• مقدار شیتاکه: ۸۰۰ میلی‌گرم عصاره شیتاکه در هر کپسول. 
• نقاط قوت: مقدار قابل‌توجه عصاره شیتاکه و استانداردسازی مشخص بر اساس پلی‌ساکارید. 
• محدودیت: اطلاعات مشخصی درباره میزان بتاگلوکان و روش استخراج عصاره ارائه نشده است. 
• مناسب برای: بزرگسالانی که به دنبال مکمل شیتاکه همراه با ویتامین C، D3 و زینک هستند. 
• احتیاط: مشورت با پزشک یا داروساز در بارداری و شیردهی، بیماری زمینه‌ای یا مصرف داروهای هم‌زمان. 
• ارزش خرید: گزینه‌ای مناسب برای افرادی که عصاره شیتاکه استانداردشده همراه با چند ریزمغذی را می‌خواهند.

کپسول شیتاکه گرین وی پی‌ ای

• ترکیبات اصلی: عصاره میسلیوم قارچ شیتاکه.
• مقدار شیتاکه: ۵۰۰ میلی‌گرم عصاره میسلیوم در هر کپسول.
• نقطه قوت: عصاره میسلیوم با استاندارد حداقل ۵۰٪ پلی‌ساکارید و ذکر ۲۰٪ آلفاگلوکان در فرمولاسیون.
• محدودیت: برخلاف محصولاتی که ترکیبات فعال مشخص‌تری را به‌عنوان ماده شاخص معرفی می‌کنند، مقایسه آن با مکمل AHCC یا عصاره کامل شیتاکه باید بر اساس نوع عصاره و استانداردسازی انجام شود.
• مناسب برای: بزرگسالانی که با هدف حمایت از عملکرد سیستم ایمنی به دنبال مکمل حاوی عصاره میسلیوم شیتاکه هستند.
• احتیاط: در صورت بارداری یا شیردهی، بیماری زمینه‌ای یا مصرف دارو، پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت شود.
• ارزش خرید: برای افرادی که عصاره میسلیوم شیتاکه با درصد مشخص پلی‌ساکارید را ترجیح می‌دهند، گزینه قابل‌توجهی است؛ اما برای تعیین برتری نسبت به نواکسا یا سایر محصولات، باید مقدار و نوع ترکیبات فعال آنها نیز در نظر گرفته شود.

کپسول هلی نورم آنوشا

• ترکیبات اصلی: عصاره شیتاکه، آسرولا و سنجد به همراه ویتامین‌ها و مواد معدنی مختلف.
• مقدار شیتاکه: ۵۰ میلی‌گرم عصاره قارچ شیتاکه در هر وعده.
• نقطه قوت: فرمول چندترکیبی شامل شیتاکه، ویتامین C، D3، ویتامین‌های گروه B، زینک، سلنیوم و سایر ریزمغذی‌ها.
• محدودیت: مقدار شیتاکه نسبت به برخی مکمل‌های تخصصی شیتاکه کمتر است و استانداردسازی عصاره شیتاکه در اطلاعات ارائه‌شده مشخص نشده است.
• مناسب برای: افرادی که به‌دنبال مکمل چندترکیبی برای حمایت از عملکرد طبیعی سیستم ایمنی هستند، نه صرفاً یک فرآورده متمرکز بر شیتاکه. شرکت آنوشا نیز هلی نورم را یک مکمل ترکیبی حاوی شیتاکه، ریشی، مایتاکه، آستراگالوس و ویتامین D3 معرفی می‌کند.
• احتیاط: افراد دارای بیماری زمینه‌ای، مصرف‌کنندگان دارو، زنان باردار و شیرده و افراد دارای حساسیت به ترکیبات محصول، قبل از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
• ارزش خرید: گزینه مناسب برای کسانی که فرمول چندترکیبی را به مکمل‌های متمرکز بر عصاره شیتاکه ترجیح می‌دهند؛ اما اگر هدف اصلی دریافت مقدار مشخص و استانداردشده از ترکیبات شیتاکه باشد، باید با محصولات تخصصی‌تر مقایسه شود.

شربت لیکو میون ابیان فارمد

• ترکیبات اصلی: ترکیبی از ویتامین‌ها و مواد معدنی به همراه ۵۰ میلی‌گرم عصاره قارچ شیتاکه، عصاره آسرولا و عصاره سنجد.
• مقدار شیتاکه: ۵۰ میلی‌گرم عصاره شیتاکه در هر وعده روزانه.
• نقطه قوت: فرمول چندترکیبی شامل شیتاکه، ویتامین‌های C، D3 و گروه B، زینک، سلنیوم و سایر ریزمغذی‌ها.
• محدودیت: مقدار شیتاکه آن در مقایسه با مکمل‌های متمرکز بر عصاره شیتاکه کمتر است و استانداردسازی عصاره شیتاکه اعلام نشده است.
• مناسب برای: کودکان بالای ۱ سال، نوجوانان و بزرگسالان که به دنبال مکمل چندترکیبی برای حمایت از عملکرد طبیعی سیستم ایمنی هستند.
• احتیاط: در دوران بارداری و شیردهی، پیش از مصرف با پزشک مشورت شود؛ در صورت بروز حساسیت یا ناراحتی گوارشی شدید، مصرف قطع شود.
• ارزش خرید: گزینه‌ای مناسب برای افرادی که فرمول چندترکیبی و مصرف مکمل به فرم شربت را ترجیح می‌دهند؛ اما اگر هدف اصلی دریافت مقدار بالاتر و مشخص‌تری از ترکیبات شیتاکه باشد، محصولات متمرکز بر شیتاکه انتخاب متفاوتی هستند.

سایر مکمل‌های حاوی قارچ شیتاکه موجود در بازار

قرص مولتی وگان هولیستیکا

• ترکیبات اصلی: ویتامین‌ها، مواد معدنی، ترکیبات گیاهی و عصاره شیتاکه.
• مقدار شیتاکه: ۴۰ میلی‌گرم عصاره شیتاکه در هر قرص.
• نوع شیتاکه: عصاره شیتاکه؛ نوع عصاره و میزان استانداردسازی آن اعلام نشده است.
• نقاط قوت: فرمول گیاهی و چندترکیبی؛ مناسب برای تأمین هم‌زمان ویتامین‌ها و مواد معدنی.
• محدودیت: مقدار شیتاکه پایین‌تر از مکمل‌های تخصصی شیتاکه است و استانداردسازی مشخصی برای آن اعلام نشده است.
• مناسب برای: وگان‌ها و گیاهخواران و افرادی که به دنبال مولتی‌ویتامین و مینرال با ترکیبات گیاهی هستند.
• احتیاط: مشورت با پزشک یا داروساز در بارداری و شیردهی، بیماری زمینه‌ای یا مصرف هم‌زمان دارو و مکمل‌های دیگر.
• ارزش خرید: برای تأمین ریزمغذی‌ها گزینه مناسب‌تری است تا دریافت مقدار بالای شیتاکه؛ اگر هدف اصلی شیتاکه باشد، مکمل‌های تخصصی‌تر انتخاب منطقی‌تری هستند.

کپسول ایمیون شیتاکه ماشروم مد

• ترکیبات اصلی: عصاره ارگانیک قارچ شیتاکه.
• مقدار شیتاکه: ۳۰۰ میلی‌گرم عصاره شیتاکه در هر کپسول.
• نوع شیتاکه: عصاره قارچ شیتاکه؛ نوع بخش قارچ و استانداردسازی بر اساس بتاگلوکان یا پلی‌ساکارید اعلام نشده است.
• نقاط قوت: فرمول نسبتاً ساده و متمرکز بر عصاره شیتاکه؛ مقدار عصاره در هر کپسول نیز به‌طور مشخص اعلام شده است.
• محدودیت‌ها: شاخص استانداردسازی عصاره مشخص نشده و از نظر شفافیت ترکیبات فعال، با محصولاتی که استانداردسازی مشخصی دارند قابل مقایسه نیست.
• مناسب برای: بزرگسالان و سالمندان که به دنبال مکمل متمرکز بر عصاره شیتاکه هستند.
• احتیاط: افراد دارای حساسیت به قارچ، ائوزینوفیلی(نوعی وضعیت پزشکی با تعداد ائوزینوفیل بالا) و همچنین زنان باردار یا شیرده نباید بدون نظر پزشک مصرف کنند.
• ارزش خرید: اگر هدف شما دریافت عصاره شیتاکه با مقدار مشخص باشد، گزینه قابل‌بررسی است؛ اما برای مقایسه کیفیت عصاره باید در کنار مقدار ۳۰۰ میلی‌گرم، نوع عصاره و میزان ترکیبات فعال را نیز در نظر گرفت.

بهترین مکمل‌های حاوی قارچ شیتاکه را چگونه انتخاب کنیم؟

اگر مقدار شیتاکه برای شما مهم است

اگر مقدار شیتاکه برای شما مهم است، بهتر است محصولی را انتخاب کنید که مقدار ماده اولیه یا عصاره شیتاکه در هر وعده به‌طور دقیق بر روی برچسب اطلاعات محصول، ذکر شده باشد. با این حال، توجه داشته باشید که مقایسه محصولات برحسب عدد میلی‌گرم کافی نیست؛ چون پودر قارچ، عصاره، میسلیوم و فرآورده‌های تخصصی مانند AHCC از نظر ماهیت یکسان نیستند.

با توجه به اینکه مقدار بیشتر شیتاکه لزوماً به معنی کیفیت بهتر محصول نیست؛ عوامل دیگری مانند شکل عصاره و میزان ترکیبات فعال نیز اهمیت دارد.

بدلیل اینکه در نواکسا و شیتاکه گرین‌وی PVA، نسبت به سایر محصولات با فرمولاسیون چندترکیبی، تمرکز بیشتر بر ماده اولیه شیتاکه بیشتر است؛ برای مقایسه از نظر «مقدار و نوع فرآورده شیتاکه» مناسب‌تر هستند. اما این، به معنای موثرتر و کاربردی تر بودن اینگونه محصولات، برای همه افراد نیست.

اگر به دنبال عصاره استانداردشده هستید

عصاره استانداردشده شیتاکه ممکن است معیار انتخاب برای برخی افراد باشد، که در میان مکمل‌های حاوی قارچ شیتاکه، نواکسا عبیدی، شیتاکه گرین وی پی‌ای و امونیکس دایونیکس گزینه‌های قابل‌بررسی هستند؛ زیرا شاخص استانداردسازی ترکیبات فعال در اطلاعات محصول آن‌ها مشخص شده است. با این حال، نوع ترکیب استانداردشده در این محصولات یکسان نیست و نباید درصد آلفاگلوکان یا پلی‌ساکارید را مستقیماً معیار برتری یک محصول نسبت به دیگری در نظر گرفت.

اطلاعات ذکرشده در تولید نواکسا، استانداردسازی ۶۰۰ میلی‌گرم AHCC بر اساس ۲۰٪ آلفاگلوکان را نشان می‌دهد. شیتاکه گرین وی نیز ۵۰۰ میلی‌گرم عصاره میسلیوم را با حداقل ۵۰٪ پلی‌ساکارید اعلام می‌کند و ۲۰٪ آلفاگلوکان نیز برای آن ذکر شده است. در امونیکس دایونیکس، ۸۰۰ میلی‌گرم عصاره شیتاکه با استانداردسازی ۳۰٪ پلی‌ساکارید اعلام شده است.

بنابراین این سه گزینه ارزش بررسی بیشتری دارند؛ اما نباید یکی را صرفاً به دلیل درصد استانداردسازی، به عنوان "بهترین" محصول معرفی کنید.

اگر قیمت و هزینه مصرف روزانه مهم است

اگر هزینه مصرف روزانه برای شما اهمیت دارد، با توجه به بررسی‌های انجام شده سایر محصولات، پاورفیت هولیستیکا گزینه اقتصادی‌تری محسوب می‌شود؛ بدین دلیل که کپسول پاورفیت با مصرف روزانه ۱ تا ۲ کپسول، هزینه روزانه پایین‌تری نسبت به محصولاتی مانند نواکسا و شیتاکه گرین وی PVA دارد. با این حال، اگر هزینه برای شما چندان اهمیتی ندارد، برای انتخاب نهایی نباید تنها قیمت را در نظر گرفت و نوع عصاره، مقدار ماده مؤثره و استانداردسازی نیز باید بررسی شود.

اگر محصول چندترکیبی می‌خواهید

اگر به دنبال مکملی چندترکیبی هستید، هلی نورم آنوشا و لیکو میون ابیان فارمد گزینه‌های مناسب‌تری هستند؛ زیرا در این مکمل‌ها، علاوه بر شیتاکه، مجموعه‌ای از ویتامین‌ها، مواد معدنی و ترکیبات دیگر نیز وجود دارند. انتخاب بین این محصولات باید بر اساس نیاز تغذیه‌ای، گروه سنی و ترکیبات موردنظر فرد انجام شود.

اگربه دنبال مکملی با ترکیبات جانبی کمتری هستید

اگر فرمول ساده و متمرکز بر شیتاکه برای شما مهم است، محصولاتی مانند نواکسا عبیدی و پاورفیت هولیستیکا گزینه‌های قابل‌بررسی هستند؛ نواکسا دارای سه ماده جانبی مشخص‌شده است و پاورفیت نیز به‌عنوان عصاره کامل شیتاکه و بدون رنگ، طعم‌دهنده و نگهدارنده صنعتی معرفی شده است

اما با این حال، نباید بدون بررسی برچسب اطلاعات سایر محصولات، ادعا کنیم که نواکسا قطعاً کمترین مواد جانبی را در کل گروه مکمل‌های قارچ شیتاکه دارد.

کدام مکمل شیتاکه ترکیبات کامل‌تری دارد؟

با توجه به بررسی اطلاعات هر محصول بطور جداگانه میتوان نتیجه گرفت:

• اگر به دنبال محصولی با ترکیبات متنوع هستید: هلی نورم آنوشا، لیکو میون و مولتی وگان گزینه‌های مناسب‌تری هستند.
• اگر هدف اصلی شما دریافت فرآورده متمرکز بر شیتاکه است: نواکسا، شیتاکه گرین وی و پاورفیت انتخاب‌های تخصصی‌تری محسوب می‌شوند.

چرا مقدار شیتاکه به‌تنهایی معیار کافی برای مقایسه محصولات نیست؟

مقدار شیتاکه(عدد درج‌شده به‌عنوان مقدار شیتاکه،) به‌تنهایی نمی‌تواند نشان دهد کدام محصول کیفیت یا ارزش بالاتری دارد. بنابراین به‌تنهایی معیار کافی برای مقایسه مکمل‌ها نیست؛ زیرا شیتاکه می‌تواند به شکل پودر، عصاره یا میسلیوم در محصولات استفاده شود و میزان ترکیبات فعال آن نیز تحت تأثیر نوع قارچ، بخش مورد استفاده و روش استخراج قرار می‌گیرد. بنابراین هنگام مقایسه محصولات، علاوه بر مقدار شیتاکه باید به نوع ماده اولیه، نسبت استخراج و میزان ترکیبات شاخصی مانند بتاگلوکان یا پلی‌ساکاریدها نیز توجه کرد. 

فواید قارچ شیتاکه؛ شواهد علمی درباره آن چه می‌گویند؟

ترکیبات زیست فعال

از نظر ترکیبات زیست‌فعال، قارچ شیتاکه حاوی مولکول‌هایی است که محققان بطور گسترده به مطالعه آن‌ها پرداخته‌اند. ترکیبات زیست‌فعال قارچ شیتاکه شامل موارد ذیل هستند:

• لنتینان: نوعی بتا-گلوکان منحصر‌به‌فرد موجود در قارچ شیتاکه، که به نظر می‌رسد با گیرنده‌های خاصی در سیستم ایمنی تعامل دارد و  بطور ویژه به دلیل اثرات ضدتوموری چشمگیر آن، توجه محافل علمی را به خود جلب کرده است.
• اریتادنین: قارچ شیتاکه منبع قابل‌توجهی از «اریتادنین» است؛ ترکیبی زیست‌فعال که تصور می‌شود در خواص کاهنده کلسترول این قارچ نقش دارد. پژوهشگران چگونگی تأثیر اریتادنین بر کاهش سطح کلسترول را مورد مطالعه قرار داده‌اند.
• ال-ارگوتیونین: آنتی‌اکسیدانی که بدن انسان برای آن ناقل اختصاصی‌ در ژنوم خود تکامل داده است؛ عنصری که پژوهشگران آن را نشانه‌ای از یک نقش زیستیِ احتمالاً حائز اهمیت می‌دانند.
• بتا-گلوکان‌ها و میکروبیاتا: برخی مطالعات به بررسی تأثیر احتمالی بتا-گلوکان‌های قارچ شیتاکه بر ترکیب فلور باکتریایی روده پرداخته‌اند و نتایج حاصل از آن‌ها از دیدگاه پژوهشی، امیدوارکننده ارزیابی شده است.

اثرات بررسی‌شده در مطالعات انسانی

قارچ شیتاکه دارای نوعی ویژگی‌ است که بسیاری از قارچ‌های دارای خواص درمانی (فانکشنال) فاقد آن هستند؛ این ویژگی طبق یک مطالعه انسانی معتبر که در آن از خودِ قارچ (به‌صورت کامل و طبیعی) استفاده شده، موردتایید محققان قرار گرفته است. در اینجا به بررسی این موضوع می‌پردازیم.

تقویت سیستم ایمنی

این مورد، شاخص‌ترین شواهد علمی درباره خواص قارچ شیتاکه است. در یک مطالعه تصادفی روی ۵۲ فرد جوان و سالم، مصرف روزانه ۵ تا ۱۰ گرم شیتاکه خشک به مدت چهار هفته، برخی شاخص‌های عملکرد سیستم ایمنی، از جمله فعالیت سلول‌های ایمنی و سطح IgA ترشحی(پادتنی برای محافظت از سطوح بدن) را بهبود داد (Dai et al., 2015). بخشی از این اثر به لنتینان، نوعی بتاگلوکان موجود در شیتاکه، نسبت داده می‌شود. به عبارت دیگر، مصرف روزانه شیتاکه عملکرد ایمنی شرکت‌کنندگان را به‌طور قابل‌سنجشی ارتقا داد.

کاهش التهاب

در همان کارآزمایی چهار هفته‌ای، مصرف روزانه قارچ شی‌تاکه همچنین سطح پروتئین واکنش‌گر C (C-reactive protein) — که شاخصی برای التهاب در خون است — را کاهش داد و سیگنال‌دهی ایمنی شرکت‌کنندگان را به سمت وضعیتی با التهاب کمتر سوق داد (Dai et al., 2015). بنابراین، بهبود عملکرد سیستم ایمنی هم‌زمان با کاهش التهاب زمینه‌ای رخ داد؛ ترکیبی که مطلوب و ایده‌آل است.

مقدار مصرف، تداخلات و عوارض و هشدارها

مقدار مصرف

اطلاعات قابل‌اعتماد کافی برای تعیین مقدار دقیق و مناسب مصرف قارچ شیتاکه وجود ندارد. به خاطر داشته باشید که محصولات طبیعی لزوماً همیشه بی‌خطر نیستند و رعایت مقدار مصرف اهمیت دارد. حتماً دستورالعمل‌های موجود روی برچسب محصول را رعایت کنید و پیش از مصرف، با یک متخصص حوزه سلامت مشورت نمایید.

بهتر است پیش از مصرف هر یک از مکمل‌‍‌ها، با پزشک خود مشورت کنید. دلیل آن این است که سازمان غذا و دارو (FDA) بر مکمل‌ها نظارتی مشابه داروها اعمال نمی‌کند؛ بنابراین هیچ تضمینی وجود ندارد که محصول مصرفی شما ایمن باشد، واقعاً حاوی ترکیبات ذکرشده باشد یا اثرات ادعا شده را ایجاد کند.

تداخلات متوسط

در مصرف همزمان این موارد احتیاط کنید:

تداخل داروهای تضعیف‌کننده سیستم ایمنی (سرکوب‌کننده‌های ایمنی) با قارچ شیتاکه

قارچ شیتاکه می‌تواند فعالیت سیستم ایمنی را افزایش دهد. برخی داروها، مانند داروهایی که پس از عمل پیوند عضو استفاده می‌شوند، فعالیت سیستم ایمنی را کاهش می‌دهند. مصرف قارچ شیتاکه همزمان با این داروها ممکن است اثربخشی آن‌ها را کاهش دهد.

تداخل قارچ شیتاکه با داروهایی که توسط کبد تغییر می‌یابند (سوبستراهای آنزیم CYP2D6)

برخی داروها توسط کبد تغییر یافته و تجزیه می‌شوند. قارچ شیتاکه ممکن است سرعت تجزیه این داروها توسط کبد را تغییر دهد؛ امری که می‌تواند بر اثربخشی و عوارض جانبی این داروها تأثیر بگذارد.

عوارض، هشدارها

عوارض

مصرف قارچ‌های شیتاکه به‌طور کلی بی‌خطر است، مگر اینکه حساسیت یا عدم تحمل شناخته‌شده‌ای نسبت به ترکیبات مکمل‌های حاوی قارچ شیتاکه داشته باشید. گاهی اوقات، قارچ‌های شیتاکه برخی عوارض جانبی ا ایجاد می‌کنند:

• مشکلات گوارشی: علائم آن شامل حالت تهوع، استفراغ، اسهال، نفخ و ناراحتی معده است.
• واکنش آلرژیک: می‌تواند پوست، بینی، ریه‌ها یا گلو را تحت تأثیر قرار دهد. علائم آن شامل کهیر، دشواری در تنفس، افزایش ضربان قلب و تورم گردن، صورت و گلو است.
• اختلال خونی: مطالعه‌ای که در «مجله آلرژی و ایمونولوژی بالینی» (Journal of Allergy and Clinical Immunology) منتشر شده، نشان می‌دهد که مصرف روزانه بیش از ۴ گرم قارچ شیتاکه به مدت ۱۰ هفته می‌تواند منجر به نوعی اختلال خونی به نام «ائوزینوفیلی» شود. این وضعیت شامل افزایش غیرطبیعی تعداد نوعی از گلبول‌های سفید خون است و در پی بروز علائم گوارشی ناشی از مصرف قارچ شیتاکه رخ می‌دهد.
• واکنش پوستی: مقاله‌ای که در نشریه «درماتولوژی» (Dermatology) منتشر شده است، بیان می‌کند که اگرچه این عارضه نادر است، اما مصرف قارچ شیتاکه می‌تواند منجر به درماتیت و حساسیت به نور شود.

هشدارها و موارد احتیاط

• بارداری و شیردهی: اطلاعات قابل‌اعتماد کافی برای تعیین ایمنی مصرف قارچ شیتاکه در دوران بارداری یا شیردهی وجود ندارد. برای احتیاط، مصرف آن را به مقادیر معمول در مواد غذایی محدود کنید و برای اطلاع از میزان مصرف حتما با پزشک مشورت کنید.
• «بیماری‌های خودایمنی» مانند ام‌اس (MS)، لوپوس اریتماتوی سیستمیک (SLE)، آرتریت روماتوئید (RA) یا سایر بیماری‌های مشابه: قارچ شیتاکه ممکن است باعث افزایش فعالیت سیستم ایمنی شود. این امر می‌تواند علائم بیماری‌های خودایمنی را تشدید کند. اگر به هر یک از این بیماری‌ها مبتلا هستید، بهتر است از مصرف مکمل شیتاکه خودداری کنید.
• یک اختلال خونی به نام سندرم هیپراوزینوفیلیک: اگر به این عارضه مبتلا هستید، از قارچ شیتاکه استفاده نکنید؛ زیرا ممکن است وضعیت شما را بدتر کند.

تفاوت قارچ شیتاکه، عصاره شیتاکه و لنتینان

• قارچ شیتاکه: شیتاکه یا همان قارچ (Lentinula edodes) که حاوی مجموعه‌ای از مواد مغذی و ترکیبات زیست‌فعال مانند پلی‌ساکاریدها، پروتئین‌ها، ویتامین‌ها و مواد معدنی می باشد.
• عصاره شیتاکه: محصول استخراج شده از برخی ترکیبات قارچ شیتاکه تحت عنوان "عصاره شیتاکه" شناخته می‌شود. بنابراین عصاره لزوماً از نظر ترکیبات و غلظت با پودر کامل قارچ یکسان نیست و روش استخراج نیز بر ترکیبات موجود در آن تأثیر می‌گذارد.
• لنتینان (Lentinan): نوعی پلی‌ساکارید از گروه بتاگلوکان‌ها است که از شیتاکه استخراج می‌شود و بعنوان ترکیبات زیست‌فعال شناخته‌شده این قارچ محسوب می‌شود. بنابراین لنتینان، خودِ قارچ یا معادل «عصاره شیتاکه» نیست، بلکه یکی از ترکیبات موجود در شیتاکه است

بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که قارچ شیتاکه، عصاره شیتاکه و لنتینان یکسان نیستند. قارچ شیتاکه ماده اولیه است، عصاره شیتاکه حاصل استخراج بخشی از ترکیبات قارچ است و لنتینان یکی از بتاگلوکان‌های مهم موجود در شیتاکه محسوب می‌شود. بنابراین هنگام مقایسه مکمل‌ها، نباید تنها مقدار درج‌شده روی بسته را ملاک قرار داد؛ بلکه نوع ماده اولیه و عصاره و ترکیبات شاخص آن نیز باید بررسی شود.

نتیجه گیری

در مقایسه مکمل‌های حاوی قارچ شیتاکه، صرفاً نام قارچ یا میزان ترکیبات درج‌شده روی بسته‌بندی نمی‌تواند معیار مناسبی برای انتخاب باشد؛ بلکه نوع ماده اولیه، استفاده از قارچ شیتاکه (Lentinula edodes)، نسبت عصاره، میزان و استانداردسازی بتاگلوکان‌ها، روش استخراج و مقدار مصرف روزانه نیز اهمیت دارد. همچنین باید توجه داشت که شیتاکه، عصاره شیتاکه و ترکیبات اختصاصی مانند لنتینان از نظر ترکیب و شواهد علمی یکسان نیستند. بنابراین، بهترین محصول لزوماً محصولی با بیشترین تعداد ترکیبات نیست، بلکه محصولی است که ترکیبات آن با دوز مشخص و اطلاعات شفاف در مورد نحوه تولید محصول و متناسب با هدف مصرف انتخاب شود. در نهایت، برای انتخاب آگاهانه میان مکمل‌های حاوی شیتاکه، بررسی دقیق ترکیبات، دوز مصرفی، کیفیت مواد اولیه و شرایط فردی در کنار مشورت با پزشک یا داروساز، رویکردی منطقی‌تر از انتخاب صرفاً بر اساس تبلیغات یا ادعاهای محصول است.

پرسش و پاسخ

1. بهترین محصول حاوی قارچ شیتاکه کدام است؟

بهترین مکمل قارچ شیتاکه به اولویت‌های شما بستگی دارد. هنگام مقایسه محصولات، تنها به مقدار شیتاکه توجه نکنید؛ بلکه منشأ قارچ (اندام بارده در مقابل میسلیوم)، روش استخراج، مقدار در هر وعده مصرفی و —در صورت موجود بودن اطلاعات— غلظت اعلام‌شده‌ی بتا-گلوکان‌ها یا سایر ترکیبات استانداردسازی‌شده را نیز در نظر بگیرید.

2. آیا مصرف شیتاکه برای همه افراد مناسب است؟

«بیماری‌های خودایمنی» مانند ام‌اس (MS)، لوپوس اریتماتوی سیستمیک (SLE)، آرتریت روماتوئید (RA) یا سایر بیماری‌ها: مکمل قارچ شیتاکه ممکن است باعث افزایش فعالیت سیستم ایمنی شود. این امر می‌تواند علائم بیماری‌های خودایمنی را تشدید کند.

مصرف آن برای افراد مبتلا به هیپراوزینوفیلی (افزایش غیرطبیعی گلبول‌های سفید خون) توصیه نمی‌شود. قارچ شیتاکه گاهی ممکن است موجب بروز هیپراوزینوفیلی یا واکنش‌های آلرژیک شود. همچنین به دلیل محتوای بالای فیبر، مصرف این قارچ می‌تواند به ناراحتی‌های خفیف گوارشی منجر گردد.

3. آیا مکمل شیتاکه عوارض دارد؟

مصرف مکمل قارچ شیتاکه برای اکثر افراد بی‌خطر است، هرچند ممکن است عوارض جانبی خاصی نیز بروز کند.

گزارش‌هایی وجود دارد مبنی بر اینکه مصرف طولانی‌مدت پودر عصاره شیتاکه ممکن است منجر به عوارضی همچون ناراحتی معده و افزایش حساسیت به نور خورشید شود.

گاهی اوقات، افراد ممکن است در اثر مصرف یا تماس با قارچ خام شیتاکه دچار بثورات پوستی شوند. تصور می‌شود که عامل ایجاد این عارضه پوستی — که به «درماتیت شیتاکه» معروف است — ماده‌ای به نام «لن تینان» (lentinan) باشد. [48] با این حال، این موضوع در مورد محصولات «آنتی‌اوکسی» (Antioxi) صدق نمی‌کند، زیرا قارچ‌های دارویی ما به صورت عصاره‌های ۱۰۰٪ خالص هستند.

4. هنگام خرید مکمل شیتاکه به چه ترکیباتی توجه کنیم؟

انتخاب یک مکمل قارچ باکیفیت می‌تواند کاری دشوار باشد، زیرا گزینه‌های بسیاری در بازار وجود دارد.

برای تصمیم‌گیری آگاهانه در مورد انتخخب مکمل شیتاکه، ضروری است که نسبت به نکات مهمی همچون منبع شیتاکه، نوع عصاره، میزان ترکیبات شاخص مانند بتا-گلوکان و همچنین روش استخراج آگاهی پیدا کنید. این موارد به شما کمک می‌کنند تا از خرید محصولات بی‌کیفیت پرهیز کنید.

• خواندن برچسب اطلاعات مکمل‌ها
• شفافیت در مورد منبع شیتاکه، نوع ماده اولیه و  
• بررسی میزان بتاگلوکان در ارزیابی و مقایسه مکمل‌ها
• آگاهی از نحوه صحیح خواندن برچسب مکمل‌ها 
• اطلاع از روش استخراج 
• بررسی آزمون‌های ایمنی و تضمین کیفیت از طریق استانداردهای اروپایی

5. آیا قارچ شیتاکه می‌تواند به کاهش کلسترول کمک کند؟
تحقیقات نشان می‌دهد که «اریتادنین» و فیبر موجود در قارچ شیتاکه، در کنار یک رژیم غذایی متعادل، ممکن است به حفظ سطح سالم کلسترول کمک کنند. این امر جایگزینی برای روش‌های درمانی تجویز‌شده جهت کنترل کلسترول نیست.
 

منبع

Comparative Of Supplements Containing Shiitake