خواص شگفت انگیز ملاتونین در درمان بی خوابی در شب

ویدئوی توضیحات سرکار خانم دکتر ذنوبی در رابطه با ملاتونین و تاثیر آن بر بی خوابی

علت بی خوابی 

حدود یک سوم زندگی ما در طول خواب سپری می شود؛ اگر خواب خوبی داشته باشیم مسلما عملکرد روزانه و تصمیم گیری های  بسیار خوب  خواهیم داشت. 

خواب ما از 4 مرحله تشکیل شده که هر مرحله حدودا 1تا2 ساعت به طول می انجامد؛

• مرحله اول، آماده خوابیدن هستیم، هنوز به خواب نرفته ایم اما توانایی بلند شدن از تخت خواب خود را نداریم.
• مرحله دوم، خواب سبک داریم و به راحتی بیدار می شویم.
• مرحله سوم، خواب عمیق داریم و به سختی بیدار می شویم. دقیقا در همین مرحله است که هورمون رشد در بدن ما ترشح می شود.
• مرحله چهارم، رویا میبینیم و شاهد حرکات چشم بسته خواهیم بود

اختلال خواب انواع مختلفی دارد:

• در شروع خواب دچار مشکل هستیم و خواب مان نمی برد.
• به راحتی میخوابیم اما شب تا صبح یک یا چندین مرتبه از خواب بیدار می شویم .
• قبل از صبح بیدار می شویم و دیگر خوابمان نمی برد.

در صورتی‌که در طول شب، خواب مناسب نداشته باشیم، در طول روز از احساس خستگی و کمبود انرژی و کاهش تمرکز و بدخلقی و خمیازه کشیدن مداوم، آزرده خاطر خواهیم بود.

شایع‌ترین دلایل بی خوابی

1- وجود درد در هر نقطه بدن؛ تحریک گیرنده درد در مغز، موجب غیر فعال شدن فرآیندخواب می‌گردد.

2- تغییر در الگوهای خواب بدن و اختلال در ریتم شبانه روزی. برای مثال به دلیل شغل و شیفت کاری شب هنگام

3- مصرف کافئین در شب، مانند انواع نوشیدنی انرژی زا یا مکمل دارویی رفع خستگی و انرژی زا، قهوه، نسکافه، کاپوچینو، شکلات و کاکائو ، چای سبز و…

4- انجام ورزش و فعالیت‌های بدنی قبل از خواب

5- انجام محاسبات ذهنی و کارهای سنگین قبل از خواب

6- تماشای تلویزیون قبل از خواب

7- عادت به انجام هر گونه فعالیت به جز اقدام به خوابیدن در تخت خواب

8- مصرف نیکوتین یا الکل

9- فکر و مشغله ذهنی و اختلال سلامت روان. مانند اضطراب یا افسردگی یا استرس یا مشغله فکری به دلیل مشکلات اقتصادی

10- مصرف برخی داروها قبل از خواب مانند:

• داروهای ادرارآور مانند: فوروزماید-هیدروکلروتیازید-اسپیرون لاکتون-استازولامید-اینداپامید-تریامترن-
• داروهای ضد افسردگی مانند: سیتالوپرام-اس سیتالوپرام-سرترالین-فلوکستین-بوپروپیون و…
• داروهای درمان فشار خون بالا مانند: لوزارتان-والسارتان-انالاپریل-کاپتوپریل-پروپرانولول-آتنولول و…
• داروهای آسم و آلرژی مانند: تئوفیلین و سودوافدرین و…
• داروهای درمان آلزایمر مانند: دونپزیل-ریواستیگمین و…
• داروهای کورتیکواستروئید مانند: پردنیزولون-دگزامتازون و…
• داروهای خاص انرژی بخش مانند: مدافینیل-ریتالین-آمفتامین-نوپتوگر و…

11- بیماری‌های خاص مانند: درد مزمن، سرطان، بیماری قلبی و تپش قلب، دیابت، آسم، بیماری رفلاکس معده به مری (GERD)، تیروئید پرکار، بیماری‌های عصبی و روانی

12- سندرم پای بی قرار یا آپنه خواب و دیگر اختلالات مرتبط با خواب

13- افزایش سن. با افزایش سن، نیاز بدن به خواب کاهش می یابد. به طور میانگین نیاز روزانه بدن به خواب:

• نوزاد 16 تا 18 ساعت
• کودک 10 تا 12 ساعت
• نوجوان 8 تا 10 ساعت 
• بزرگسال 6 تا 8 ساعت

قرص ملاتونین 3 میلی گرم رازک

قرص ملاتونین 5 جالینوس

انواع اختلالات خواب

هایپرسومنیا (Hypersomnia)

«هایپرسومنیا» یکی از انواع اختلالات خواب است که در آن ساعات خواب فرد در 24 ساعت روزانه، بیش از حد معمول، یعنی بیش از 9 ساعت در شبانه روز می‌باشد و فرد به سختی نیز از خواب بیدار می‌شود. افرادی که دچار این اختلال هستند، در طول روز احساس خواب‌آلودگی و گیجی زیادی دارند که انگار در طول شب هرگز نخوابیده اند. تاکنون علت اصلی این اختلال به طور دقیق مشخص نشده است.

اینسومنیا (Insomnia)

اختلال بی‌خوابی یا اینسومنیا (Insomnia) یکی از اختلالات خواب رایج است و در این نوع اختلال افراد دچار بی‌خوابی شدید هستند که به راحتی نمی‌توانند بخوابند. این افراد همانند دیگران به سادگی نمی‌توانند بخوابند و پس از یک استراحت کوتاه و رفع خستگی از خواب بیدار شوند؛ مخصوصا زمانی که خواب پیوسته شبانه کمتر از 5 ساعت می‌شود. این افراد، ممکن است در شروع خواب مشکل داشته باشند یا هم‌چنین در طول خواب کوتاه مدت، چندین مرتبه از خواب بیدار می‌شوند و نمی‌توانند دوباره به راحتی بخوابند. بدین معنا که به جای چند ساعت خوابیدن ممکن است فقط چند دقیقه به خواب بروند و دوباره بیدار شوند یا این که قبل از صبح بیدار شده و دیگر به خواب نمی روند.

بهداشت خواب چیست ؟

بر اساس یافته‌ها و نظرات شایع در بین محققان، سبک زندگی بیمار در کیفیت خواب و اختلالات آشفتگی خواب موثر است.

آموزش بهداشت خواب

•  اجتناب از نگهداری حیوانات خانگی در اتاق خواب.
• فکر و مشغله ذهنی خود را روی کاغذ بنویسید و رها کنید. سپس به اتاق خواب خود بروید.
• یک زمان مشخص برای خواب شبانه خود تعیین کنید و مطابق زمان تعیین شده به اتاق خواب خود بروید.
• عدم مصرف کافئین بعد از ساعت 4 عصر و عدم مصرف غذای سنگین قبل از خواب شب.
• مناسب بودن دما و شرایط اتاق خواب. باید اتاق خواب تاریک و آرام و خنک باشد تا هورمون ملاتونین (هورمون خواب و استراحت) در مغز ترشح شود.
•  مدام به ساعت اتاق خواب نگاه نکنید.
• در تخت خواب خود ورزش نکنید و غذا نخورید تا بدن یاد بگیرد تخت خواب محل استراحت بوده و با رفتن به تخت خواب، احساس خواب به سراغ شما بیاید.
• بلافاصله قبل از خواب تلویزیون تماشا نکنید.
• گرسنه نخوابید.
• اجتناب از مصرف نیکوتین مخصوصاً هنگام عصر.
• اجتناب از انجام فعالیت‌های ورزشی در طی 2 تا 3 ساعت قبل از خواب.
•  کاهش تماس با نور زیاد در ساعات شب؛ نور زیاد باعث کاهش ترشح هورمون ملاتونین (هورمون خواب و استراحت) می‌شود. 
• چرت‌های کوتاه روزانه خود را کاهش دهید.

ملاتونین چیست؟

ملاتونین هورمونی در بدن شماست که توسط غده پینه‌آل در مغز ساخته می‌شود در خواب نقش دارد و به تنظیم چرخه خواب و بیداری کمک می‌کند. تولید و ترشح ملاتونین در مغز به زمان روز مرتبط است، در تاریکی افزایش و در روشنایی کاهش می‌یابد. تولید ملاتونین با افزایش سن کاهش می‌یابد. از دیگر مزایای ملاتونین می‌توان به کاهش اضطراب قبل از عمل جراحی، پیشگیری از میگرن و درمان جت لگ اشاره کرد.

همچنین اگر افسردگی دارید و متوجه شدید که علائم شما با کمبود خواب بدتر می‌شود، مصرف ملاتونین می‌تواند مفید باشد. اگرچه ملاتونین ممکن است مستقیماً به افسردگی شما کمک نکند، اما می‌تواند به شما کمک کند تا یک برنامه خواب منظم داشته باشید که ممکن است به بهبود برخی از علائم شما کمک کند

قرص ملاتونین برای افسردگی

ملاتونین علاوه بر اثرات مفیدش بر به خواب رفتن و هماهنگ‌سازی ریتم شبانه‌روزی، می‌تواند تا حدودی علائم افسردگی و اضطراب را نیز بهبود بخشد. ملاتونین بر تولید دوپامین در مغز تأثیر می‌گذارد. دوپامین یک انتقال‌دهنده عصبی و هورمونی است که در احساس لذت و انگیزه نقش دارد. بنابراین، ملاتونین ممکن است احساس اضطراب و افسردگی را کاهش دهد.

قرص ملاتونین ۳ برای چیست

پزشک به افرادی که می خواهند برای بار اول از داروی ملاتونین استفاده کنند، کمترین دوز این دارو را پیشنهاد می دهد. درواقع دوز 1 یا 3 میلی گرم برای شروع بسیار مناسب است. باید بدانید که شروع اثر این دارو غالبا از هفته اول مصرف خواهد بود و تا زمانی که با این دوز، بیمار بتواند خواب خوبی تجربه کند بهتر است افزایش دوز مصرفی نداشته باشیم. بنابراین پس از یک هفته از شروع مصرف، انتظار می رود که در به خواب رفتن شبانه و از خواب بیدار شدن صبحگاه، مشکل خاصی بروز نکند و در طول شب خواب آرام بدون کابوس و در طول روز عدم وجود احساس خواب آلودگی، تجربه شود.

قرص ملاتونین ۵ برای چیست

گاها در ابتدای مصرف داروی ملاتونین، برای بیمار ملاتونین دوز 3 میلی گرم تجویز می شود و بیمار از دارو جواب گرفته و خواب خوبی تجربه می کند، اما پس از مدتی بدن به دارو عادت کرده و تاثیر گذشته را نخواهد داشت. در این مرحله میتوانیم دوز مصرف ملاتونین را به ملاتونین دوز 5 میلی گرم افزایش داده تا به نتیجه مطلوب برسیم؛ یا گاها به دلیل سابقه مصرف داروهای اعصاب و خواب آور شدید، پزشک از همان ابتدای مصرف ملاتونین دوز 5 میلی گرم را تجویز می کند.

اطلاعات دارویی قرص ملاتونین

مقدار مجاز مصرف مکمل‌های ملاتونین 

مصرف ملاتونین با دوز پایین، در نقش یک آرامش‌بخش برای بدن بوده و در بدن حس آرامش ایجاد می‌کند. اما در صورت استفاده بیش از دوز مجاز، ممکن است عوارض جانبی ناخواسته بروز کند. به این نکته توجه داشته باشید که مصرف بیش از حد ملاتونین باعث بهبود کیفیت خواب نمی‌گردد. بنابراین لزومی ندارد که بیش از حد مجاز مصرف شود و باید کم‌کم دوز مصرفی را افزایش داد تا به دوز مصرفی مجاز و مناسب بدن خود برسیم. این دارو برای بی خوابی مزمن به مدت بالای 3 ماه نیز قابل تجویز است. 

داروی ملاتونین در دوز های 1، 3، 5 و 10 میلی گرم به صورت داروی بلعیدنی یا زیر زبانی و یا قطره خوراکی در بازار موجود است. 

بهترین زمان مصرف ملاتونین، یک یا دو ساعت قبل از خواب می‌باشد.

به طور کلی دوز مجاز روزانه ملاتونین در:

• بزرگسال: 1 تا حداکثر 10 میلی گرم به مدت 6 ماه
• افراد مسن :1 تا حداکثر 5 میلی گرم به مدت 6 ماه
• کودکان: 1 تا حداکثر 3 میلی گرم به مدت 3 ماه

توجه داشته باشید که مصرف قرص ملانونین در گروه‌های سنی مختلف و دوزهای متفاوت تنها با نظر پزشک توصیه می‌شود.

نکات و هشدارهای مصرف ملاتونین

• توصیه می‌شود قبل از استفاده از دارو، عامل بی خوابی را پیدا کنید و آن را رفع کنید.
• این دارو در دوز بالا برای درمان سرطان، در کنار داروهای شیمی درمانی تجویز می‌شود.

 شایع‌ترین عوارض ملاتونین

• سردرد، سرگیجه
• افزایش اسید معده یا درد معده و حالت تهوع
• خشکی دهان و اسهال
• احساس سرما
• خواب‌آلودگی، رویا یا کابوس غیرمعمول
• این دارو در افرادی که دیابت کنترل نشده و خطر تشنج و خونریزی در بدن و پیوند عضو دارند، منع یا احتیاط مصرف زیر نظر پزشک دارد.
• در بارداری چون تحقیقات کامل انجام نشده و در شیردهی به دلیل ایجاد خواب آلودگی در نوزاد بهتر است مصرف نشود.

تداخل دارویی ملاتونین با داروهای دیگر

• داروهای ضدانعقاد، ضد پلاکت، گیاهان دارویی و مکمل‌ها: خطر خونریزی را افزایش می‌دهد.
• داروهای ضدتشنج: باعث کاهش اثر داروی ضدتشنج شده و دفعات تشنج را افزایش می‌دهد.
• داروی فشارخون: فشارخون در این افراد بالاتر می‌ رود.
• داروهای تضعیف کننده سیستم عصبی مرکزی: اثر آرام‌بخش بیش از حد معمول می‌شود.
• داروی دیابت: سطح قند خون تحت تاثیر تداخل این دو دارو قرار می‌گیرد.
• داروهای ضدبارداری: اثرات جانبی ملاتونین افزایش پیدا می‌کند و اثر آرام‌بخش دارو بیشتر می‌شود.
• داروهای سرکوب‌کننده ایمنی: عملکرد سیستم ایمنی توسط این دارو تحریک شده و با این دسته از داروها تداخل ایجاد می‌کند.
• فلووکسامین: می‌تواند سطح ملاتونین را افزایش دهد و شخص بیش از حد دچار خواب‌آلودگی شود.

آیا مصرف ملاتونین اعتیاد آور است؟

در رابطه با  اعتیاد آور بودن ملاتونین، تاکنون هیچ گزارش موثقی ثبت نشده و هیچ منبع معتبری این موضوع را تائید نکرده است، اما با این وجود، پیش از مصرف این دارو باید اطلاعات و دستورالعمل‌های لازم را کسب کنید. برخلاف سایر داروهای خواب آور، مصرف ملاتونین در فرد وابستگی ایجاد نکرده و با گذشت زمان، علائم اعتیاد مشاهده نمی‌شود.

با توجه به تحقیقات انجام شده در زمینه ملاتونین، احتمال اعتیادآور بودن آن بسیار کم است. اما به منظور کسب اطلاعات دقیق‌تر در این زمینه، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است و اثرات استفاده طولانی مدت از ملاتونین باید با دقت بیشتری مورد بررسی قرار گیرد. نکته مهمی که در مورد ملاتونین باید دقت داشته باشید این است که ممکن است برای همه افراد مناسب نباشد. بنابراین در صورت داشتن سابقه اعتیاد در شما یا یکی از اعضای خانواده، در مورد مصرف ملاتونین با پزشک مشورت کنید و هرگز آن را خودسرانه مصرف نکنید.

آیا ملاتونین برای کودکان منع مصرف دارد ؟

 ملاتونین هورمونی در بدن است که توسط غده صنوبری در مغز تولید می‌شود و بسیاری به عنوان هورمون خواب از آن یاد می‌کنند. یکی از مهم‌ترین وظایف این هورمون، تنظیم خواب در بدن است. اگرچه در بیشتر مطالعات مشخص شده که ملاتونین برای کودکان بی‌ضرر است و اعتیاد آور نیز نیست اما با این حال اختلالات خواب پیچیده هستند و بهبود همه آنها تنها با مصرف ملاتونین ممکن است رفع نشود. بنابراین توصیه می‌شود که از مصرف خودسرانه ملاتونین برای کودکان اجتناب کنید و مصرف این دارو تنها با تجویز پزشک برای اطفال انجام شود. پزشک ابتدا اختلالات خواب در کودکان را بررسی و ریشه‌یابی می‌کند و برای رفع بی خوابی در کودکان نباید فورا و بدون تجویز پزشک مصرف شود.

نتیجه گیری

بی خوابی می‌تواند یک بیماری یا علامت یک بیماری باشد. خستگی می‌تواند نشانه یک بیماری یا فقط نتیجه کمبود خواب باشد. بدن ما به صورت طبیعی هورمون ملاتونین تولید می کند که ریتم روز و شب ما یا ساعت بیولوژیک بدن ما را تنظیم می‌کند. بهداشت ناکافی خواب گاهی اوقات به عنوان عامل اصلی بی‌خوابی محسوب می‌گردد و بسیاری از رفتارها و عادات نامناسب، می‌توانند با افزایش  برانگیختگی دستگاه عصبی در حوالی زمان خواب یا تغییر نظام‌های شبانه روزی سبب اختلال خواب شوند. به منظور درمان اختلالات خواب، ملاتونین با دوز پایین، بعنوان یک آرام بخش  و تنظیم کننده خواب، به توصیه پزشک تجویز می‌شود.

پرسش و پاسخ(FAQ)

1. انواع مختلف بی‌خوابی چیست؟

2 نوع اصلی بی خوابی وجود دارد: بی خوابی مزمن و بی خوابی کوتاه مدت. بی خوابی مزمن بی خوابی است که بیش از 3 ماه متوالی ادامه دارد، در حالی که بی خوابی کوتاه مدت اغلب به صورت دوره ای رخ می‌دهد و کمتر از 3 ماه متوالی ادامه دارد.

2. برخی از رایج‌ترین علائم بی‌خوابی چیست؟

افرادی که از بی‌خوابی رنج می‌برند اغلب در طول روز احساس خستگی و خواب آلودگی می‌کنند. علائمی مانند خمیازه‌های مکرر، سطح انرژی پایین در افرادی که دچار بی‌خوابی می‌شوند، مشاهده میشود. کسانی که از بی خوابی رنج می‌برند اغلب برای حفظ تمرکز و توجه، به مدت طولانی تلاش می‌کنند؛ در نتیجه در شغل و تحصیل می‌تواند تاثیر منفی بگذارد. علائم دیگری که ممکن است مبتلایان تجربه کنند عبارتند از مه مغزی، خستگی، تحریک پذیری و در برخی موارد، اختلال خلق و خو. در نتیجه این امر ممکن است تأثیر منفی بر روابط اجتماعی و شخصی داشته باشد.

3. قرص ملاتونین کی بخوریم؟

افرادی که دچار اختلالات ریتم شبانه‌روزی هستند، زیر نظر پزشک از این دارو برای مدت حدود 6 ماه استفاده میکنند تا شخص بتواند به برنامه معمول خواب بازگردد. شروع زمان تاثیرگذاری این دارو حدود 20 تا 40 دقیقه پس از مصرف دارو است تا این دارو در بدن تاثیر ایجاد کند. به همین دلیل بهترین زمان مصرف آن 30 تا 60 دقیقه قبل از خواب است.

منبع 

Melatonin For Sleep